5
(1)

منبع انبساط به عنوان یکی از مهم ترین قسمت های سیستم گرمایشی به منظور جلوگیری از انبساط بیش از حد سیال و یا جلوگیری از کمبود سیال در خط لوله مورد استفاده قرار می گیرد. این مخازن می تواند به دو صورت مخزن انبساط بسته و منبع انبساط باز مورد استفاده قرار گیرد.

منبع انبساط باز روغن داغ شرکت پدیده نوین بخار

تعریف منبع انبساط

منبع انبساط به عنوان منبع تامین مازاد در سیستم های گرمایشی مورد استفاده قرار می گیرد. این مخازن می تواند با متریال های فلزی مختلف و یا متریال های پلاستیکی (منبع انبساط پلاستیکی یا مخزن انبساط فایبرگلاس) ساخته و مورد استفاده قرار گیرد. یکی دیگر از کاربرد های مخزن انبساط  می توان جهت جلوگیری از ضربه قوچ استفاده نمود. ضربه قوچ ضربه ای است که بر اثر فشار برگشتی ناشی از بسته شدن شیرهای صنعتی به خط لوله وارد می شود، که معمولا باعث آسییب رساندن به اتصالات و یا پمپ می شود.

از این رو برای جلوگیری از ضربه قوچ از شیر یک طرفه و یا افزایش فاصله لوله بین اتصالات یا پمپ و شیر، مورد استفاده می گیرد. البته در صورت استفاده از منبع انبساط می توان ضربه قوچ را تقلیل بخشید.

ضربه چکشی یا ضربه قوچ

انواع مخزن انبساط

منابع انبساط می تواند بر اساس نوع سیال و نوع مخزن و حتی ابعاد مخزن مورد استفاده دسته بندی شود که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم.

منبع انبساط بر اساس نوع سیال

منابع انبساط بسته به نوع سیال دسته بندی می شوند که این سیال ها شامل دیگ آبگرم و دیگ روغن داغ باشد. این منابع با وجود اینکه سیال مورد استفاده در خط متفاوت می باشد ولی عملکرد یکسانی دارند ولی در ابعاد و اندازه و حتی سیستم های کنترلی می توانند متفاوت باشند. پس در حالت کلی انواع منابع انبساط بر اساس نوع سیال به صورت زیر می باشد:

منبع انبساط بر اساس نوع مخزن

این نوع مخازن انبساط  براساس حساسیت سیستم مورد استفاده دسته بندی می شوند. در شرایطی که سیستم نیاز به یک فشار ثابت و دائمی دارد معمولا از منبع انبساط بسته استفاده می شود. زیرا این منبع ها معمولا توسط دیافراگم و گاز پشت آن عمل می کند، از این رو معمولا می توانند فشار ثابت را در سیستم ایجاد نماید. همچنین در مکان هایی که فضای محدود دارند از مخزن انبساط بسته استفاده می شود زیرا این منابع انبساط فضای کمی نیاز دارند و با توجه به تحت فشار بودن آن می تواند در هر محلی مورد استفاده قرار گیرد. البته قیمت این منابع بالا بوده و درشرایطی که نیاز باشد مورد استفاده قرار می گیرد.

در شرایطی که سیستم فقط برای تامین سیال و همچنین میزان انبساط گرمایشی مورد استفاده قرار گیرد معمولا از منابع انبساط باز استفاده می شود. این منابع معمولا بالا تر از ارتفاع دیگ قرار گرفته و به صورت اتمسفریک کار می کنند. همچنین هزینه پایین تر منبع انبساط باز باعث می شود این منابع از محبوبیت بالاتری برخوردار شوند.

در حالت کلی منابع انبساط بر اساس نوع مخزن آن ها به دو دسته زیر تقسیم بندی می شود:

  • منابع انبساط باز
  • منابع انبساط بسته

از این رو ادامه مقاله را بر اساس این دسته بندی ادامه می دهیم.

عکس منبع انبساط به همراه منبع انبساط پمپ در منبع انبساط باز موتورخانه ای

منابع انبساط بسته

مخزن انبساط بسته منبعی است که با هوای آزاد تماس ندارد و فشار موجود در منبع انبساط بسته توسط یک مکانیسم به وسیله بالشتک از نوع هوا و یا گاز مانند ازت تامین میشود. یک مخزن داخل منابع انبساط بسته قرار دارد که یک گاز بی اثر در آن تعبیه شده و در قسمت دیگر منبع انبساط آب در حال گردش در سیستم گرمایشی وجود دارد. تنظیم مخزن انبساط بسته با ایجاد تعادل بین فشار بخش گازی و آب در گردش صورت می گیرد. به دلیل ذکر شده منبع انبساط بسته باید در موتورخانه و یا در نزدیکی دیگ نصب شوند و در ارتفاع بالاتری از آب ورودی قرار گیرد.

در منابع انبساط بسته، نوع گاز بکار رفته با توجه به ساختار و عملکرد منابع در مخزن گازی، به دو دسته منبع انبساط بسته قابل تنظیم و مخزن انبساط بسته  دیافراگمی تقسیم بندی می شوند.

انواع منابع انبساط

انواع منابع انبساط بسته، بر اساس نوع سیستم داخلی آن ها به دو دسته مخزن انبساط قابل تنظیم و مخزن انبساط تیوپی تقسیم می شود که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم.

مخزن انبساط بسته قابل تنظیم

درمنابع انبساط بسته فشارآب موجود در سیستم دائما اندازه گیری می شود و به میزان مشخص ثابت نگه داشته می شود. بنابراین دمای آب در حال گردش موجود در سیستم گرمایشی هنگامی که تغییر می کند، حجم آب در حال گردش در سیستم افزایش و یا کاهش می یابد و به این ترتیب میزان هوای موجود در منبع تحت تاثیراین تغییرات تغییر میابد. درواقع با گرم شدن تدریجی آب موجود در سیستم گرمایشی و ورود آن به منبع انبساط، حجم آب به مرور افزایش یافته وبه این صورت هوای موجود در مخزن انبساط خرج می شود.

هنگامی که آب درون منبع به مقدار حداکثر خودش  برسد شیر خروجی هوای داخل منبع بسته شده و فشار در درون منبع در حد مشخص و ثابت قرارمیگیرد. با افزایش حجم آب و یا کاهش آن مخزن انبساط وارد عمل شده و با کاهش و یا افزایش آب درون منبع انبساط، آن را در حد ثابت شده نگه می دارد.

منبع انبساط بسته تیوپی

مخزن انبساط بسته منبعی است که یک تیوپ لاستیکی در درونشان هستند که منبع انبساط بسته را به دو بخش درونی و بیرونی تقسیم می کند. لایه هوا یا  گاز تحت فشاردر قسمت بیرون تیوپ که وجود دارد توسط آب گردشی موجود در سیستم درونش پر می شود. بدین صورت هنگامی که داخل تیوپ که درون آن آب منبسط شده پر شده است، تحت فشار آب زیادی قرار میگیرد، تیوپ لاستیکی افزایش حجم پیدا می کند و هنگامی که این فشار وارد به سیستم بیش از اندازه باشد  بخش گازی فشار زیادی اعمال شود سیستم وارد عمل می شود و با باز کردن شیر خروجی مقدار آب اضافی خارج می شود تا فشار درون منبع به حالت نرمال اولیه بازگردد.

مزایا و معایب مخزن انبساط بسته

  • قیمت بالا
  • هزینه بالای نگهداشت و تعمیر
  • ضریب اطمینان پایین در برابر تحمل فشار
  • در مخزن انبساط بسته قابل تنظیم امکان ورود هوای موجود در منبع انبساط به آب در نتیجه نیازبه هواگیری لوله ها و سیستم گرمایشی
  • در مخزن انبساط بسته دیافراگمی اختلال در سیستم گرمایشی به این دلیل که تیوپ لاستیکی موجود بین دو قسمت گازی و مایع می تواند خاصیت خودش را از دست بدهد و سوراخ یا پاره شود.

منابع انبساط باز

در سیستم های گرمایشی مرکزی معمولا از مخزن انبساط باز استفاده می شود،ولی درجاهایی که با  کمبود فضا روبرو هستیم و نصب منبع انبساط باز در پشت بام امکان پذیر نباشد نمی توان از مخزن انبساط باز استفاده کرد. مخزن انبساط باز قیمت تمام شده پایینی دارا می باشد و در مقایسه با منابع انبساط بسته ارزان تر بوده و معمولا نگه داری و هزینه سرویس ها و تعمیرات آن نیز کمتر می باشد که این از مزایای مخزن انبساط باز است.

منبع انبساط باز موتورخانه شرکت نوین بخار

مزایا و معایب مخزن انبساط باز

از مزایا منبع انبساط باز می توان موارد زیر را نام برد:

  • ارزان تر بودن
  • قیمت پایین
  • هزینه پایین نگهداشت و تعمیر
  • ضریب اطمینان بالا در برابر تحمل فشار

از معایب مخزن انبساط باز می توان موارد زیر را نام برد:

  • جهت نصب و راه اندازی اولیه مخزن به لوله کشی در پشت بام ساختمان نیاز دارد.
  • مخزن انبساط در فشارهای پایین کارکرد بهینه و عدم کارکرد در فشارهای خیلی بالا دارد.
  • منبع انبساط باز دارای درصد بالای زنگ زدگی و خوردگی به دلیل نصب در هوای آزاد (در مورد مخازن انبساط باز فلزی ) می باشد.
  •  مصرف و هزینه انرژی زیاد به جهت قرارگیری در هوای آزاد و به خصوص در فصل های سرد سال و اتلاف انرژی در مورد منابع انبساط باز فلزی.

انواع منبع انبساط باز

اتصال بین منبع انبساط باز و سیستم گرمایش مرکزی توسط دو لوله به صورت رفت و برگشت انجام میگیرد. ما بین مخزن انبساط و سیستم گرمایش جریان آبی برقرار می گردد و این جریان آب باعث می گردد که مخزن انبساط چونکه به علت قرار گیری در فضای خارج قرار میگیرد در زمستان در معرض هوای سرد می باشد یخ نزند. توصیه می شود بین اتصالات بین منبع انبساط باز و سیستم گرمایشی از شیر باز و بست استفاده نشود زیرا که در در صورت غفلت و بسته شدن اتفاقی شیر ها ممکن است فشار داخلی مخزن انبساط بالا برود و باعث ترکیدگی منبع انبساط شود.

نصب و راه اندازی منبع انبساط باز

اتصال بین مخزن انبساط باز و سیستم گرمایش مرکزی توسط دو لوله به صورت رفت و برگشت انجام میگیرد.ما بین منبع انبساط و سیستم گرمایش جریان آبی برقرار می گردد و این جریان آب باعث می گردد که منبع انبساط چونکه به علت قرار گیری در فضای خارج قرار میگیرد در زمستان در معرض هوای سرد می باشد یخ نزند.توصیه می شود بین اتصالات بین منبع و سییستم گرمایشی از شیر باز و بست استفاده نشود زیرا که در در صورت غفلت و بسته شدن اتفاقی شیر ها ممکن است فشار داخلی منبع انبساط بالا برود و باعث ترکیدگی مخزن انبساط شود.

لوله کشی منبع انبساط

عوامل تاثیرگذار بر محاسبه حجم مخزن انبساط

جهت محاسبه ظرفیت منبع انبساط پارامتر های زیر را در نظر می گیریم:

  • حداکثر دمای مورد نیاز
  • حداکثر فشار مورد نیاز
  • میزان آب در گردش در کل سیستم.
  • حداکثر میزان افزایش حجم آب بر اساس انبساط و ضریب انبساط
  • ظرفیت دمایی دیگ مورد استفاده در سیستم گرمایش مرکزی
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مقاله چه میزان برای شما مفید بود؟

برای امتیازدهی بر روی ستاره ها کلیک کنید.

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد امتیازها: 1

تاکنون امتیازی داده نشده است، شما اولین باشید.